تركمن جم خوش گلدينگز
جلوی تخریب آشوراده را بگیرید
ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٩/٢٩  

بحث واگذاری آشوراده، ‌منطقه‌یی حفاظت شده در شبه جزیره میانکاله، ‌در بندرترکمن استان گلستان، تبدیل به مساله‌یی شده که از سوی سازمان محیط زیست انکار می‌شود، از سوی فعالان زیست‌محیطی، اصرار. آنقدر که منجر به شکایت دو معاون سابق این سازمان از سازمان محیط زیست به سازمان بازرسی کل کشور شده است. شکایتی که در آن با تکیه بر واگذاری که تاکنون چند بار از سوی سازمان محیط زیست صورت گرفته و به انحای مختلف باطل شده است، ‌خواستار باطل کردن مجدد این واگذاری بوده است.

تفاهمنامه‌یی منعقد شد بین سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان گردشگری، تا ‌تنها ١٠ درصد، ‌در اختیار سرمایه‌گذار گردشگری قرار گیرد تا منطقه بکر آشوراده را تبدیل به منطقه‌یی با ظرفیت‌های گردشگری طبیعی کند، مساله‌یی که فعالان حوزه، ‌زیربار نمی‌روند و از اتفاقات بزرگ‌تری خبر می‌دهند که قرار است در این واگذاری که محیط زیست آن را تنها تفاهمنامه‌یی دو سویه می‌نامد، ‌رخ دهد. اتفاقاتی چون از بین رفتن ذخایر ژنی گونه‌های ارزشمند منطقه، از بین رفتن زیستگاه گونه‌های جانوری و از بین رفتن محیط زیست ساحلی حفاظت شده منطقه.
مخالفان این واگذاری یا همان تفاهمنامه، ‌تنها به فعالان زیست محیطی محدود نمی‌شود، ‌که معاونان سابق و حتی مشاور کنونی رییس سازمان هم از مخالفان جدی این اتفاقند. صدای مخالفان تاکنون پس از گذشت ٢٠ روز از این تفاهمنامه، ‌به گوش خانم رییس رسیده است، ‌اما ابتکار همچنان بر نظارت کامل و مرحله به مرحله پروژه توسط سازمان محیط زیست تاکید دارد، تاکیدی که کارشناسان این حوزه، دل چندان خوشی از آن ندارند.

متن نامه شکایتی که محمدباقر صدوق و دلاور نجفی، ‌‌معاونان سابق محیط طبیعی سازمان از سازمان محیط زیست به دلیل واگذاری آشوراده به سازمان بازرسی کل کشور ارسال کرده‌اند، به شرح زیر است:

جناب آقای سراج رییس محترم سازمان بازرسی کل کشور

موضوع: واگذاری بخشی از جزیره آشوراده توسط سازمان حفاظت محیط زیست کشور
سلام علیکم

به استحضار می‌رساند پناهگاه حیات وحش میانکاله یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین زیستگاه‌های کشور در سال ١٣۵۴ به عنوان یکی از مناطق چهارگانه‌ حفاظتی تصویب و در اختیار سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور قرار گرفت. پس از آن نیز به لحاظ اهمیت اکولوژیکی تالاب آن در کنوانسیون رامسر و همچنین به عنوان یک ذخیره‌گاه زیست‌کره در یونسکو به ثبت رسیده است.
درسال ١٣٨۴ و در واپسین روزهای دولت هشتم، حدود ٣٨٠ هکتار از منطقه آشوراده که در این پناهگاه واقع شده است در قالب طرح گردشگری در اختیار بخش خصوصی قرار گرفت که با اخذ سند ادعای مالکیت آن را نیز داشت. در دولت نهم و با کمک سازمان بازرسی کل کشور و قوه محترم قضاییه کشور، سند مذکور باطل و مدیریت عرصه مذکور مجددا به سازمان حفاظت محیط زیست برگشت. در دولت دهم نیز واگذاری عرصه مذکور مجدداً مطرح و با پیگیری تشکل‌های زیست‌محیطی و مخالفت برخی دستگاه‌های اجرایی عقیم ماند.

متاسفانه اخیرا طی امضای تفاهمنامه‌یی فیمابین سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حدود ٢٨٠ هکتار از منطقه مذکور به عنوان منطقه گردشگری معرفی شده است. در این خصوص چند نکته قابل توجه است:

١) آن‌گونه که گفته می‌شود و شواهد و دلایل نیز مشخص نموده است، همان فردی که در سال ١٣٨۴ عرصه مذکور را تملک کرده بود و خلع ید شده است، مجدداً این موضوع را دنبال نموده و طرح خود را به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری داده و با معاونت آن سازمان نیز جلساتی داشته است.

٢) زون تفرج یا طبیعت گردی گسترده در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور دارای تعریف خاص است. در این زون احداث ابنیه و ساخت و ساز ممنوع است.
اما متاسفانه در این تفاهمنامه و طرح مرتبط با آن، احداث این‌گونه سازه‌ها دیده شده است.

٣) در قانون حفاظت که مهم‌ترین قانون مرتبط با محیط‌زیست است، مدیریت مناطق چهارگانه به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری واگذار نشده است و به سازمان محیط زیست داده شده است.
۴) معاون اول رییس‌جمهور جناب آقای جهانگیری اعلام نموده است که «بناست آشوراده تبدیل به قطب گردشگری بشود» درصورت اجرای این طرح محیط زیست منطقه به طور کلی دگرگون شده و تدریجا نابود خواهد شد.

باتوجه به اهمیت موضوع از آن مقام محترم تقاضا می‌گردد قبل از اینکه فرصت از دست برود و تخریب محیط‌زیست منطقه آغاز گردد، موضوع مورد توجه قرار گرفته و از آن جلوگیری به عمل آید.

ابتکار، تحت فشار واگذار کرده است

محمدباقر صدوق، که از سال ٨٨ تا ٩٠ معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست بوده است، در خصوص این نامه و واگذاری آشوراده به «اعتماد» گفت: «بحث آشوراده، ‌واگذاری است، ‌حتما باید سند بزنند؟ وقتی طبیعت را زیر و رو کردند، وقتی در زون متمرکز، ساخت و ساز کنند، دیگر چیزی از منطقه باقی نمی‌ماند. سرمایه‌گذار این طرح، مدیرعامل عمران کیش بود، جزایر آنجا را هم به این روز انداخت. محیط زیست ایران همه جایش دست‌خورده شده. منطقه‌یی که خراب می‌شود، ‌آن هم منطقه‌یی چون آشوراده، دیگر قابل احیا نیست.»

او همچنین از فشاری که بر رییس سازمان برای قبول این واگذاری در میان است سخن گفت: «بر اساس شناختی که از خانم ابتکار دارم، ‌ایشان اهل واگذاری نیست. من فکر می‌کنم ایشان تحت فشار این واگذاری را امضا کرده است. گروهی از مسوولان محلی و جامعه محلی فکر می‌کنند اگر این اتفاق بیفتد، منطقه نجات پیدا می‌کند و با اشتغالی که ایجاد می‌شود، زندگی شان زیر و رو می‌شود.»

دلاور نجفی، ‌دیگر معاون محیط طبیعی سازمان در سال‌های ٨۵ تا ٨٨، ‌از اسنادی که ضمیمه شکایت‌شان به سازمان بازرسی فرستاده می‌گوید، اسنادی چون طرح مطالعاتی منطقه میانکاله و آشوراده که طبق زون‌بندی منطقه، نقشه‌هایش ضمیمه شکایت است. سند دیگر، طرحی است که توسط سرمایه‌گذار به میراث فرهنگی داده شده که ادعا می‌کنند طرح رد شده است. سند نهایی هم تفاهمنامه‌یی است که در این میان بین دو سازمان محیط زیست و میراث فرهنگی بسته شده است.

او از نگاه غیرسیاسی‌اش به این واگذاری به «اعتماد» گفت: «‌من و چند همکارم، ‌نه تنها در حال حاضر از مخالفان این واگذاری بودیم که در سال در هر سه مورد واگذاری صدایمان درآمد، هم سال٨۴ که باعث باطل شدن شد، همزمان آقای محمدی‌زاده و هم الان. نگاه ما غیرسیاسی است. منکر این نیستیم که از ظرفیت‌های طبیعت‌گردی مناطق حفاظت شده باید استفاده کرد، اما این مساله، دو پیش نیاز دارد. اول اینکه جامعه‌مان را باید با فرهنگ‌سازی برای این مساله آماده کرده باشیم. دوم اینکه از زون‌های غیرحساس‌تر شروع کنیم، نه اینکه بیایم حساس‌ترین زیستگاه‌مان را برای پایلوت انتخاب کنیم.»

او به طرح مطالعاتی سازمان اشاره می‌کند و از محدودیت‌هایی می‌گوید که سازمان در این طرح خواستار آن است، ‌ملزوماتی چون استفاده از راه‌های چوبی طراحی شده از میان پوشش گیاهی، دوچرخه سواری و اسب‌سواری، مشاهده پرندگان از برج دیده‌بانی، منع هرگونه اسکان در زون طبیعت گردی گسترده، محدودیت ظرفیت روزانه طبیعت گردان به ۵٠٠ نفر و تعیین محل استقرار وهتل‌ها در شهرهایی چون بندر ترکمن. به گفته نجفی، ‌در این طرح تاکید شده است بیشتر ازظرفیت‌های بومی استفاده شود.

اما طرحی که توسط سرمایه‌گذار ارایه و مردود اعلام شده است، ‌ساخت و ساز محل استقرار، سفره‌خانه سنتی، رستوران، کمپینگ اقامت موقت، کمپینگ ساحلی، بازارچه سنتی، ورزش‌های آبی مجموعه و ورزش‌هایی شامل زمین گلف، تنیس، تیراندازی، اقامتگاه به صورت سوییت‌های خانوادگی، واحد اداری، بازارچه صنایع دستی، باغ پرندگان، موزه آبزیان، پارک علم و فناوری، هتل و مجموعه فرهنگی بوده که در حال حاضر دارای مغایرت اعلام شده اما این مردود شدن، ‌تضمینی بر اجرایی نشدن آن ندارد.

 نجفی از تجربه تاریخی سازمان می‌گوید، ‌از تجربه‌یی که مجوز داده می‌شود و با قول اعمال نظارت و ارزیابی‌های زیست محیطی، امکان اعمال فشار بر مجری طرح از بین می‌رود. او معتقد است: «وقتی زمین را دراختیار گذاشتیم و چند میلیارد سرمایه‌گذاری اتفاق افتاد، دیگر نمی‌توان جلویش را گرفت. مشکل اینجاست که چرا ما طبیعت‌گردی را از حساس‌ترین زیستگاه‌مان شروع می‌کنیم؟ در طرح دیده شده ظرفیت روزانه ۵٠٠ نفر است، این در حالی است که معاون اول رییس‌جمهور اعلام کرده ما می‌خواهیم اینجا را به قطب گردشگری تبدیل کنیم، این با طرحی که سازمان محیط زیست داده کاملا منافات دارد.»

او با اشاره به مورد هجوم قرار گرفتن میانکاله از غرب توسط بندر امیرآباد گفت: «ما آشوراده را دروازه ورود به میانکاله می‌دانیم، از سمت غرب مورد هجوم بندر امیرآباد است، جبهه شرق را هم اگر به نام آشوراده باز کنیم، به زودی شاهد از بین رفتن این منطقه خواهیم بود. برمبنای قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، مدیریت این عرصه‌ها در اختیار سازمان است، سازمان بر چه مبنایی مدیریت بخشی از آن را به دستگاه دیگری می‌دهد؟ سازمان این اختیار را ندارد که این کار را بکند، این جزو اختیارات شورای عالی محیط زیست است نه سازمان محیط زیست.»
به گفته این دو معاون سابق محیط زیستی، این نامه به کمیسیون اصل ٩٠ و کشاورزی و منابع طبیعی مجلس هم رونوشت شده است.

روزنامه اعتماد